|
Selçukluların Maverraünnehir’de Karahanlı ve Gazneli Devletleri’nin takip ve baskısı altında bulunması, Anadolu’nun yeni bir vatan olarak seçilmesinin uzak temellerini atmıştır. Nitekim hem yeni bir yurt tutmak, hem de Türkmenlere yani iskan sahaları açmak için Çağrı Bey, 1018’de Van Gölü havzasına bir keşif akınında bulunmuştur. Bu keşif akını sonucunda Selçuklular Anadolu’nun yurt tutmaya müsait olduğunu anlamışlardır.
Urmiye bölgesindeki Türkmenler, Ebulheyca Hezbani’nin idaresinde Ahlat ve Van Gölü çevresine akınlarda bulunarak Bizans generali hacik2i bozguna uğratıp katlettiler. 1042 yılında bir başka Türkmen grubu Ahlat, Malazgirt ve Dicle bölgesindeki toprakları fethetmişlerdir.Oğuz oğlu Mansur, Göktaş, Anasıoğlu, Boğa gibi Türkmen beyleri, kuvvetleriyle Diyarbakır, Silvan, Mardin ve Erzen yörelerindeki hareketlerinden sonra Ahlat’ta ulaşmışlar, Van Gölü bölgesi valisi Stephanos’un kuvvetlerini yenip, kendisinide esir alarak Azerbaycan’a çekilmeyi başarmışlardır.
Selçuklular bu akınlarını 1040Dandanakan Zaferi ile daha sistemli hale getirdiler. 1047/1048’de Selçuklu prensi Hasan’ın Van Gölü havzasını fethederken şehit edilmesi üzerine Tuğrul bey tarafından Anadolu’nun fethine memur edilen İbrahim Yinalp ve Kutalmış 18 Eylül 1048’de Pasinler’de Müttefik Rum, Ermeni ve Gürcü ordusunu yendiler ve Rum generali Liparit’i esir aldılar.Bu zaferden sonra bizzat Anadolu’ya giren Tuğrul bey (1054) Muradiye ve Erciş’i aldıktan sonra Ahlat üzerinden Malazgirt’e ulaştı.İki kez kuşattığı Malazgirt’i feth edemedi ve kışın yaklaşması üzerine kuşatmayı kaldırdı. Adilcevaz’ı feth eden Tuğrul bey Anadolu’dan ayrıldı.Daha sonraları Çağrı bey’in oğlu Yakuti’nin emirlerinden Sunduk Bey, 1057’de Doğu Anadolu’daki Bizans kuvvetlerini darma dağın etti. Türk Fetihleri Ahlat, Kars, Ani, Malazgirt, Muş, Erzurum, Kemah, Harput, Malatya ve Sivas’a kadar genişleyerek, Binansa ağır darbeler indirildi ki bu hareketler Anadolu’da Türk yerleşmelerinin yolunu açtı.
| OSMANLILAR DÖNEMİ |
|
Fatih Sultan Mehmet tarafından bozguna uğratılan Akkoyunlu devletinin kalıntılarını ortadan kaldıran Şah İsmail, Azerbaycan, Irak Acem, Irak-ý Arap ve İran'ı ele geçirmiş ve burada Sasani devletini kurmuştur.
Şah İsmail, Anadolu’ya gönderdiği adamları vasıtası ile Şiiliği yaymaya çalışırken, Anadolu’da ki Osmanlı hakimiyetini yok ederek, kendi denetimini kurmaya çalışıyordu.1512’de Osmanlı Tahtına çıkan Yavuz Sultan Selim, Doðu sınırını emniyete almak için İran’a yönelmiş, yaklaşık 2500 km.lik bir yolu kat ederek 23 Ağustos 1514’te Çaldıran Ovası’nda Şah İsmail ile karşılaşmıştır. Bu savaşta safevi ordusunu dağıtan Yavuz Sultan Selim, Osmanlı Devleti’nin Doðu hudutlarının güvenliği için buradaki şehirlerin alınmasını zaruri görmüş ve İdrisi-i bitlisi de bu işle görevlendirmiştir. Nitekim bu çalışmalar sonucu başta Diyarbakır olmak üzere Bitlis ve Ahlat gibi tüm doğu şehirleri Osmanlı eğemenliği kabul etmiştir. Ancak Safeviler buraları tekrar ele geçirmişlerdir.
Osmanlı-Safevi mücadelesi Kanuni ve Şah Tahmasp zamanında devam etmiştir. Yavuz devrinde Osmanlılara tabi bulunan Bitlis Ocaklı Beyliği 1531 yılında resmen kaldırılarak, Bitlis beyler Beyliğine ulema paşa atananca, Şeref Bey Şah Tahmasp’a sığındı. Şah’a, Ahlat’a balıktan kuşetine kadar her türlü yiyeceğin bulunduğu bir ziyafet verdi. Şahın yardımını alan Şeref Bey tekrar Bitlis hanlığına getirildi ve Ahlat’ta kendisine verildi.
1533’de Kanuni tarafından İran seferine görevlendirilen İbrahim Paşa, Ulama paşa vasıtasıyla Ahlat’la birlikte civar kasabaların Osmanlı eğemenliğine girmesini sağlamıştır..1534’te Ahlat, Diyarbakır beylerbeyliği ne bağlı Bitlis sancağının bir nahiyesi durumundadır 1548’de ise Van beylerbeyliğinin kurulması ile buraya bağlanmıştır. Ahlat’taki Osmanlı eğemenliği 1552 yılına kadar devam etmiştir. 29 Mayıs 1955 Amasya antlaşması ile Osmanlı Devleti ile İran arasında kalıcı barış sağlanmış ve Ahlat Van beylerbeyliğinin mülki taksimatında olmak üzere Osmanlı eğemenliğine girmiştir. İran tahripleri sonucunda yıkılmış olan Ahlat, Osmanlı döneminde yeniden imar edilmeye çalışılmış, Yavuz ve Kanuni devrinde göl kıyısına yeni bir kale inşaa edilmiştir. Bu kalede 1571’lerde 54 vakıf dükkan olup yıllık geliri 4.164 Akçedir. Bunun dışında şehirde boyahane ve depbağhane, 15 değirmen, 11 bezirhane ve birde barut imalat hanesi bulunmaktaydı ki Van Gölü’nde devlete ait bir gemi bu imalat haneye odun taşımakla görevlendirilmişti.956 Ahlat’ın 28 Köyü 33 Mezrası bulunurken bu sayı 1605’te 47 köy, 34 mezraya ulaşmıştır. 1877-78 Osmanlı Rus Harbinden sonra Bitlis’in vilayet yapılması ile buranın ilçesi yapılan Ahlat, bu durumu Cumhuriyet devrinde korumuştur.
|
| |
|
